توسعه توانمندی معلمان

جزوه‌ی بیست و دوم: الگوی آموزشی دبستانک (یادگیری تلفیقی)

حافظ ادبیات و شعر ایران‌زمین، شعری دارد که بسیار زیباست.

از هر کرانه تیر دعا کرده‌ام روان
باشد کز آن میانه یکی، کارگر شود

همین مفهوم در طراحی و تدوین الگوی درسی دبستانک مورد استفاده قرار گرفته است. یعنی هر مبحث درسی را از ده الی بیست زاویه‌ی مختلف و با استفاده از واحد‌های گوناگون مطرح کرده‌ایم.

هر دانش‌آموزی به هر حال به یک یا دو یا چند واحد علاقه پیدا می‌کند و از همان زاویه (پنجره/ روزنه) وارد باغ وسیع دانش می‌شود. این شیوه می‌تواند مستقلا توسط خود معلمان و با شیوه‌های خاص خودشان (نه لزوما مطالب دبستانک) مورد استفاده قرار گیرد و معلم بتواند به نتایج بسیار بهتری برسد. علاوه بر درک عمیق‌تری که دانش‌آموز در آن مبحث می‌یابد (به دلیل نگاه از زاویه‌های مختلف به یک مبحث درسی)، هم‌چنین این امکان را می‌یابد که با کاربردهای مستقیم آن مبحث درسی در زندگی روزانه آشنا شود.

آموزش با دو نوع واحد‌های یادگیری

واحد‌های مورد استفاده در الگوی دبستانک دو دسته هستند:

واحد‌های درسی/ واحد‌های غیردرسی

بخش‌های درسی در هر فصل و اهداف هر یک از آن‌ها، به شرح زیر است:

آن‌چه تاکنون یاد گرفته‌ایممرور و یادآوری عناوین مطالب مرتبط به همان بحث در سال‌های قبل، ابزاری برای تسهیل پیش‌خوانی.
نقشه‌ی مفهومیهمه‌‌ی مطالب درسی از همان مبحث را برای ایجاد ساختمان منظم ذهنی در یک نگاه به دانش‌آموز عرضه می‌کند.
و اکنون یاد می‌گیریم که …مرور دانش‌آموزان آمده است و فرض ما بر این است که دانش‌آموز مطالب این قسمت را در کتاب درسی خوانده است. اما قبل از آن نیز جنبه‌ی خودآموز دارد.
به این پرسش‌ها پاسخ دهیدپرسش‌هایی در سطح آسان و بر مبنای حیطه‌بندی‌های موثر به دست آمده از مطالعات جدید آموزشی.
و حالا به این پرسش‌ها پاسخ دهیدپرسش‌هایی در سطح متوسط بر مبنای همان حیطه‌بندی‌ها، اما با عمق بیشتر.
نیم‌ساعت معلمیبرای گذر قطعی از مرحله‌ی تثبیتِ دانشِ آموخته شده، زیرا تا چیزی را درس ندهیم، به طور واقعی یاد نمی‌گیریم.
بازترسیم نقشه‌ی مفهومیبرای گذر از مرحله‌ی تسلط بر دانشی که آموخته‌ایم.
و اکنون نوبت پاسخ به این پرسش‌ها استپرسش‌هایی در سطح دشوارتر از دو دسته پرسش قبلی بر مبنای همان حیطه‌بندی‌ها.

واحدهای غیردرسی و اهداف هر یک از آن‌ها که سعی کرده‌ایم تا حد امکان جذاب و برای دانش‌آموز لذت‌بخش باشد به شرح زیر هستند:

بازی کنیمبازی آموزشیمحتوای بازی مربوط به همان فصل است که اندکی آن موضوع را جذاب‌تر کند.
شعرشش بیت شعر با موضوع همان فصلهمانند مورد قبل، محتوایش در جهت تلطیف همان موضوع است.
سواد خواندنداستانی برگرفته از متون کهن، منطبق با موضوع همان فصلارتقای سواد خواندن بر مبنای حیطه‌بندی آزمون بین‌المللی پرلز. متن کهن برای استفاده‌ی دانش‌آموزان هر پایه‌ی درسی برای همان پایه ویرایش تطبیقی شده است.
جدولاستفاده از کلمات کلیدی همان فصل برای یادآوری یا مرورهر جدول با استفاده از تقاطع واژه‌ها سطح و نوع معلومات دانش‌آموز را ارتقا می‌دهد به نحوی که خود یکی یکی کشف کند.
یادگیری با نمایشنمایشی کوتاه با موضوع همان فصلایجاد موقعیت کوچک درام برای زمینه‌سازی تعمیق آموخته‌ها.
پرسه در تاریخبرش کوچک از واقعه‌ای بسیار ساده و بسیار مهم تاریخیتوسعه‌ی چشم‌انداز دانش‌آموز درباره‌ی آن موضوع و ایجاد زمینه‌ی به کارگیری آموخته‌های درسی.
فلسفیدنمتنی بر اساس موضوع همان فصلایجاد این باور که هر چیز را طور دیگر هم می‌توان دید و این کار یعنی کمک به تقویت تفکر و استدلال در دانش‌آموز.

علاوه بر این‌ها، در هر فصل، فضایی برای «یادداشت شخصی» پیش‌بینی شده است که دانش‌آموز در آن، با توجه به آموخته‌های قبلی و فعلی خود، برای یادگیری در آینده نیز هدف‌گذاری می‌کند.

بدیهی است که صرف استفاده از این واحدهای غیردرسی مثل داستان و نمایش و بازی و … ابتکار دبستانک نیست و بارها پیش از این به طور پراکنده یا مجموعه‌های محدود در کارهای دیگران نیز بوده است.

اما امتیاز الگوی دبستانک این است که:

الف- تعداد واحدها بسیار زیاد است و مرتبا هم بیشتر می‌شود.

ب- پوشش کامل روی همه‌ی مباحث درسی با همه‌ی این واحد‌ها داده شده است.

این کار مستلزم کار و صرف وقت و انرژی فراوانی بوده است که حد و حدودش را در جزوه‌ی بعدی (کاربردی کردن همه‌ی مباحث درسی) می‌بینید.

و مهم‌ترین وجه این است که در همه‌ی واحدهای درسی و غیردرسی به گونه‌ای برنامه‌ریزی شده است که دانش‌آموز عادت کند از یادگیری لذت ببرد.

یک‌پارچگی و انعطاف الگوی دبستانک

الگوی درسی دبستانک که از قسمت‌های مختلفی تشکیل شده است، دارای ساختاری است که یک‌پارچگی و هم‌افزایی این قسمت‌ها را تامین می‌کند. هر یک از قسمت‌ها کارکردی دارند و مجموعه‌ی این کارکردها نیز هویتی مستقل و جهت‌دار به سوی یادگیری کامل آن مبث دارد.

در عین حال، یکی از مزیت‌های الگوی مباحث درسی (مانند هر الگوی درسی پیشرفته‌ی دیگری) قابل‌انعطاف بودن آن است.

به این ترتیب که دانش‌آموزان و آموزگاران می‌توانند در صورت تمایلشان  از قسمت‌های معینی از الگو استفاده کنند نه همه‌ی آن. حتی می‌توانند فقط از یکی دو قسمت استفاده کنند.

در حالت کلی ما دو نوع کار با الگو را پیشنهاد می‌کنیم تا دانش‌آموزان و آموزگاران بتوانند بیشترین فایده را از آن ببرند.

نوع اول: استفاده‌ی کامل از الگو پیش‌رفتن طبق منطق آن در یکی از سه درس اصلی یا هرسه درس.

نوع دوم: کار طبق الگوی دیگر + کار با شش‌کتاب‌ها که هر کدام یکی از واحدها را برای هر سه درس پوشش می‌دهد.

شما بگویید:

آیا هدف از یادگیری تلفیقی این است که دانش‌آموز حتما آن درس را از همه‌ی راه‌های ممکن یاد بگیرد؟ چرا؟

لطفا پاسخ خود را از طریق واتساپ برای سرپرستتان ارسال کنید.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.