توسعه توانمندی معلمان

جزوه‌ی بیست و سوم: دبستانک و آن کهنه‌کمانک (کاربردی کردن همه‌ی مبحث های درسی)

دبستانک در مجموعه‌ی آموزش‌هایش سه برگ برنده دارد.

اولی پازل دبستانک است که در همین بخش توضیح داده شده است.

دومی الگوی آموزشی است که برمبنای یادگیری تلفیقی تدوین شده و در بخش دوم جزوه‌ها و با عنوان برخورد نو با آموزش آمده است.

سومین برگ برنده‌ی دبستانک هم که تاکنون بسیار موفق عمل کرده است، کاربردی کردن مبحث‌های درسی‌ست.

همه‌ی شما از ده‌ها و شاید صدها نفر شنیده‌اید که فایده این درس‌ها برای زندگی چیست؟

در چنین مواردی، بیشتر از همه پای انتگرال بینوا به میان می‌آمد که وای از این انتگرال که این همه زحمت کشیدیم و یاد گرفتیم و یک بار هم به دردمان نخورد!

این رویکرد عامیانه و غیر علمی بالاخره باعث شد که مبحث انتگرال از مجموعه‌ی مباحث درسی  ریاضی دبیرستانی حذف شود. کاری بسیار غلط که زیان‌هایش را در آینده خواهیم دید.

اما رویکرد ما از ابتدای دبستانک این بود و هست که دانش‌آموزان،  دانسته‌هایشان را در همه‌ی این مباحث بتوانند در زندگی مورد استفاده قرار دهند. آن هم نه فقط در یک درس. بلکه در همه‌ی درس‌ها. آن هم نه یک، دو یا چند مبحث از هر درس؛ بلکه در همه‌ی مباحث درسی و در همه‌ی درس‌ها و در همه‌ی پایه‌های درسی.

تحقق چنین هدفی بسیار دشوار می‌نماید. به‌واقع، بسیار دشوار هم هست.

این که دانش هر مبحث درسی را که می‌خواند، هم‌زمان بتواند با کاربردش در زندگی آشنا شود و همان وقت نیز بتواند آن را در زندگی به کار ببرد، هدفی است که باید برای تحقق آن زحمت زیادی کشیده شود.

باید برای تک تک مبحث‌های درسی، مورد استفاده‌شان در زندگی پیدا شود. ارتباط وجه علمی و وجه کاربردی آن‌ها روشن و واضح و کاربردشان نیز آسان باشد.

همه‌ی این‌ها تازه به‌شرطی مؤثر است و در منش و رفتار دانش‌آموزان می‌نشیند که آنان از قالب به کار برده شده برای ارتباط دادن وجه‌ علمی یک مبحث با وجه کاربردی آن خوشش بیاید و دوست داشته باشد آن را به کار ببرد. سلیقه و روحیات دانش‌آموزان نیز بسیار متفاوت است. باید به انواع قالب‌ها فکر و در همه‌ی آن ها کار شود.

می‌بینید که دامنه‌ی کار برای کاربردی کردن مباحث درسی بسیار وسیع است.

برای همه‌ی مبحث‌ها در همه‌ی درس‌ها در همه‌ی پایه‌های درسی. آن هم با انواع قالب‌های متنوع، … اووووه

اما خبر خوب این‌ است که: چرخ اختراع شده است!

شش‌کتاب‌های دبستانک که تعدادی از آن‌ها آماده و حاضر است و بقیه نیز در حال تولید و ارائه، نتایج همه‌ی این کارها را در خود دارند. فقط می‌ماند این که  از آن ها استفاده کنید.

ابزار دبستانک در این زمینه، یعنی کاربردی کردن درس‌ها، همان  شش‌کتاب‌هاست که در قسمت دوم رساله‌ها درباره‌اش نوشته‌ایم.

در این‌جا فقط با معرفی انواع قالب و آوردن یک مثال، نحوه‌ی کار را روشن می‌کنیم.

انواع قالب‌ها (واحدهای غیر درسی)

در معرفی الگوی آموزشی دبستانک می‌خوانید که یادگیری تلفیقی برای هر مبحث درسی با حدود پانزده واحد مختلف انجام می‌شود که نیمی‌ از آن‌ها واحد‌هایی از جنس درس‌هاست و نیمه‌ی دیگر واحد‌های غیردرسی هستند که به مباحث ارتباط داده شده‌اند.

آن هفت واحد که در الگوی درسی دبستانک استفاده شده‌اند، داستان (از منابع اصلی ادبی)، نمایشنامه، فلسفیدن، جدول کلمات متقاطع، بازی، شعر، مستند تاریخی هستند.

یعنی این هفت واحد برای همه‌ی مباحث درسی در هر سه درس اصلی (فارسی، علوم و ریاضی) در همه‌ی پایه‌ها کار شده‌اند.

همان‌گونه می‌دانید در هر پایه‌ی درسی در سه درس فوق، جمعا حدود سی مبحث درسی وجود دارد. یعنی در کل آموزش دبستانی، ۱۸۰ مبحث درسی وجود دارد.

یعنی برای کاربردی کردن همه‌ی مباحث درسی دبستانی، باید ۱۸۰ داستان از منابع اصلی و برجسته‌ی ادبی انتخاب و به نحو ویژه‌ای آماده سازی (ویرایش تطبیقی) می‌شد که شده است.

باید ۱۸۰ نمایشنامه … نوشته می‌شد که شده است.

باید ۱۸۰ متن چالشی فلسفیدنی با مباحث درسی … که شده است.

و همین طور در مورد سایر واحد‌ها (قالب‌ها)

علاوه بر آن هفت واحد در سال‌های اخیر، موضوع‌های دیگری را نیز با همین رویکرد کار کرده‌ایم که در حال انتشار هستند.

مثلا آموزش مباحث اقتصادی در شش‌کتاب برای اول تا ششم دبستان که مثلا برای سوم دبستان، سی مبحث اقتصادی مرتبط با سی مبحث درسی سوم دبستان (در ریاضی، علوم و فارسی) کنار هم آمده‌اند تحت عنوان: اقتصاد برای سوم دبستان.

همین‌طور است شش‌کتاب برای آموزش گردشگری (زیست‌بوم‌گردی)، کارآفرینی، حقوق شهروندی، محیط زیست، آشنایی با صنایع گاز و نفت و مانند آن‌ها.

برای روشن‌تر شدن موضوع، یک مثال از یکی از مباحث درسی می‌زنیم.

در مورد سایر مباحث نیز به همین ترتیب عمل شده است.

کاربردی کردن دانش (یک مثال)

 مثلا برای مبحث «آشیانه‌ی جانوران»

در کتاب درسی علوم چهارم دبستان

(در مورد همه‌ی مباحث درسی چنین است.  برای هر واحد نزدیک به ۲۰۰ مطلب مربوط به همه‌ی پایه‌های دبستانی در همه‌ی درس‌ها)

* انتخاب یک داستان از کلیات سعدی با موضوع آشیانه‌ی پرندگان، تطبیق واژگان آن، لایه‌بندی داستان براساس حیطه‌های شناختی بلوم.

* (برای اجرای کوتاه در کلاس)  نگارش یک نمایشنامه با موضوع آشیانه‌ی پرندگان.

* طراحی یک جدول کلمات متقاطع که شرح و متن آن با مفاهیم کلیدی و واژه‌های با موضوع آشیانه‌ی پرندگان است.

* شعر با موضوع آشیانه‌ی پرندگان.

* طراحی یک بازی آموزشی با موضوع آشیانه‌ی پرندگان.

* نگارش یک متن داستانی برای فلسفیدن و چالش فکری با موضوع آشیانه‌ی پرندگان.

* پرسه در تاریخ و انتخاب یک واقعه یا پدیده با موضوع آشیانه‌ی پرندگان.

* آموزش یکی از موارد مربوط به حقوق شهروندی، با موضوع آشیانه‌ی پرندگان.

* گردشگری (زیست‌بوم‌گردی)، طی یک آموزش جذاب با موضوع آشیانه‌ی پرندگان.

* آشنایی با یکی از موارد مربوط به صنایع گاز، مرتبط با موضوع آشیانه‌ی پرندگان!

* آموزش یکی از موارد مربوط به کارآفرینی، با موضوع آشیانه‌ی پرندگان.

و ده‌ها مهارت دیگر که متن و برنامه‌ی آموزشی آن‌ها با همین روال، در دست نگارش یا مراحل فنی تولید است.

چرا این همه کار و تاکید؟

برای همان که در ابتدا گفتیم: «دانش‌آموزان، دانسته‌هایشان در همه‌ی این مباحث را بتوانند در زندگی مورد استفاده قرار دهند» و برای این کار از همه‌ی امکانات و ابزار‌ها استفاده باید کرد تا هر دانش‌آموز بالاخره از یکی دو تا از این معبرها از یادگیری آن مبحث به شوق بیاید.

از زبان سایه‌ی گرامی می‌گوییم:

باشد که یکی هم به نشانه بنشیند
بس تیر که در چله‌ی این کهنه‌کمان است

شما بگویید:

آیا هدف از کاربردی کردن همه‌ی مبحث‌های درسی این است که دانش‌آموز همه‌ی جلوه‌های آن مبحث درسی در زندگی را بتواند تشخیص دهد؟ چرا؟

لطفا پاسخ خود را از طریق واتساپ برای سرپرستتان ارسال کنید.

1 پاسخ
  1. ناشناس گفته:

    دانش‌آموزان، دانسته‌هایشان در همه‌ی این مباحث را بتوانند در زندگی مورد استفاده قرار دهند» و برای این کار از همه‌ی امکانات و ابزار‌ها استفاده باید کرد تا هر دانش‌آموز بالاخره از یکی دو تا از این معبرها از یادگیری آن مبحث به شوق بیاید

    پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.